Khi trận đấu bước vào hiệp phụ, chỉ một khoảnh khắc lập công cũng đủ để thay đổi cục diện. Luật bàn thắng vàng từng là quy định đặc biệt khiến làng túc cầu phải “dậy sóng” suốt hơn một thập kỷ. Trên kèo nhà cái 5, câu chuyện này sẽ được tái hiện lại đầy đủ với những “lát cắt” chân thực.
Luật bàn thắng vàng là gì? Trường hợp nào được áp dụng?
Trong các vòng knock-out của giải đấu chính thức, luật bàn thắng vàng (golden goal trong bóng đá) từng được áp dụng như một phương án rút ngắn thời gian xác định thắng thua. Khi 2 đội bất phân thắng bại sau 90 phút thi đấu, hiệp phụ 30 phút được triển khai trong 2 lượt và theo quy định, nếu đội nào ghi bàn đầu tiên thì sẽ giành chiến thắng.
Khác với cách đá hiệp phụ thông thường hiện nay với kết quả chỉ được công nhận sau khi hoàn thành toàn bộ 30 phút, luật này từng mang lại cảm giác “được ăn cả, ngã về không” rất căng thẳng. Chính vì tính chất quyết định mạnh mẽ, luật bàn thắng vàng hiệp phụ từng được ví như “cửa sinh tử” trong những thời điểm then chốt của trận đấu.
Được IFAB (Hội đồng Bóng đá Quốc tế) chính thức công bố và áp dụng từ năm 1992, luật bàn thắng vàng từng hiện diện tại nhiều giải đấu lớn như Euro 1996, World Cup 1998 và World Cup 2002 nhằm để:
- Giảm thời lượng thi đấu thêm, không tạo áp lực thể lực cho cầu thủ.
- Hạn chế tình trạng chấn thương do kéo dài cường độ vận động.
- Tạo cao trào kịch tính cho người xem bằng một khoảnh khắc định đoạt.
Trên thực tế, nhiều trận đấu sử dụng luật bàn thắng vàng bóng đá đã để lại dấu ấn sâu sắc, không chỉ vì yếu tố chiến thắng tức thời mà còn bởi cảm xúc bùng nổ mà bàn thắng đó tạo ra cho hàng triệu khán giả.
Tại sao FIFA bỏ luật bàn thắng vàng?
Một số trận cầu kinh điển đã từng được quyết định trong khoảnh khắc nhờ luật bàn thắng vàng, qua đó in đậm vào tâm trí người hâm mộ bóng đá suốt nhiều năm sau.
Ảnh hưởng đến tính cạnh tranh và nhịp cảm xúc trận đấu
Mặc dù ra đời với kỳ vọng tạo điểm nhấn kịch tính, luật bàn thắng vàng dần bộc lộ nhiều hạn chế trong quá trình áp dụng thực tế. Nhiều trận đấu kết thúc sau một pha ghi bàn khiến nhịp cảm xúc bị cắt ngang, không để lại cao trào đúng nghĩa. Thay vì khuyến khích chơi cởi mở, luật này khiến các đội có xu hướng dè chừng, ưu tiên phòng ngự an toàn.
Theo nhận định từ các chuyên gia bóng đá châu Âu, việc đặt quá nhiều trọng số vào một pha lập công duy nhất vô tình làm giảm bớt yếu tố công bằng và khiến tính chiến thuật bị bóp nghẹt trong những phút quan trọng của hiệp phụ.
Tranh cãi và ví dụ điển hình từ thực tế
Trong khoảng thời gian 1992-2004 khi luật bàn thắng vàng bóng đá còn được áp dụng, đã có không ít ý kiến phản hồi từ giới huấn luyện và NHM về tính thiếu ổn định của quy định này. Một trong những tình huống gây tranh cãi nhiều nhất xảy ra tại World Cup 2002 khi Hàn Quốc giành chiến thắng trước đội tuyển Ý nhờ bàn thắng ở phút 117 của Ahn Jung Hwan.
Kết thúc bất ngờ của trận đấu không chỉ loại Ý khỏi giải mà còn làm dấy lên nhiều nghi vấn xoay quanh tính minh bạch trong điều hành trận đấu. Không lâu sau, FIFA bắt đầu xem xét lại hiệu lực của luật và đến năm 2004, nó chính thức bị bãi bỏ trong hệ thống thi đấu chuyên nghiệp toàn cầu.
Những trận đấu để đời gắn liền với bàn thắng vàng
Một vài thời điểm quyết định từng làm thay đổi cả cục diện giải đấu nhờ luật bàn thắng vàng được kích hoạt và mang lại cái kết ngay lập tức cho những màn so tài đỉnh cao.
Euro 1996: Oliver Bierhoff và bước ngoặt lịch sử
Trận chung kết giữa đội tuyển Đức và Cộng hòa Séc đã ghi dấu cột mốc đầu tiên khi bàn thắng vàng hiệp phụ được áp dụng tại một giải đấu lớn của UEFA. Oliver Bierhoff trở thành người hùng khi đưa bóng vào lưới bằng một pha dứt điểm ở phút thứ 95.
Nhờ đó, Đức giành chức vô địch châu Âu lần thứ 3 và cũng là lần đầu tiên lịch sử bóng đá chứng kiến một danh hiệu được quyết định bằng luật mới.
World Cup 1998: Laurent Blanc mở đường cho kỳ tích
Tại vòng 1/8 World Cup 1998, đội tuyển Pháp gặp Paraguay trong một trận đấu căng thẳng kéo dài đến hiệp phụ. Laurent Blanc đã ghi bàn thắng vàng bóng đá quyết định, chấm dứt nỗ lực kiên cường của đối thủ Nam Mỹ. Khoảnh khắc ấy trở thành bước đệm đưa Pháp tiến sâu và sau đó lên ngôi vô địch trên sân nhà lần đầu tiên trong lịch sử.
World Cup 2002: Ahn Jung Hwan và giá của chiến thắng
Hàn Quốc tạo nên cơn “địa chấn” khi đánh bại đội tuyển Ý bằng pha đánh đầu của Ahn Jung Hwan ở phút 117, kết thúc trận đấu ngay khi bàn thắng được công nhận. Dù trở thành vị cứu tinh của quốc gia, anh lại đối mặt với làn sóng phản ứng từ CLB chủ quản ở Serie A, nơi hợp đồng bị cắt đứt chỉ vài ngày sau trận đấu.
Nói chung dù luật bàn thắng vàng không còn tồn tại trong hệ thống luật thi đấu, giá trị biểu tượng mà nó để lại vẫn được nhắc lại mỗi khi người ta hồi tưởng những bàn thắng lịch sử. Với người yêu thích phân tích chiến thuật, so sánh giữa các cách phân định kết quả như hiệp phụ, đá luân lưu hay bàn thắng bạc sẽ luôn là nơi hấp dẫn để tiếp tục khám phá sâu hơn.